ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΔΡΕΑ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΔΡΕΑ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (18/05/06)

Καθώς συμπληρώνονται φέτος δέκα χρόνια από το τέλος της βιολογικής παρουσίας του Ανδρέα Παπανδρέου, οι μνήμες, οι τόσο νωπές από το εκρηκτικό πέρασμά του από τη ζωή μας και τη σύγχρονη ελληνική ιστορία, συναντιούνται ολοένα και περισσότερο με τις προσπάθειες της καταγραφής και της αποτίμησής της, όπως αυτή για την οποία βρισκόμαστε εδώ σήμερα.

Read more...

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΟ ΣΥΛΛΟΓΟ ΚΥΚΛΑΔΙΤΩΝ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΝΙΚ.ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΟ ΣΥΛΛΟΓΟ ΚΥΚΛΑΔΙΤΩΝ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΝΙΚ.ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ (15/5/06)

Θέλω, πρώτα από όλα, να συγχαρώ και να ευχαριστήσω τους διοργανωτές της σημερινής εκδήλωσης, γιατί δίνουν σε εμάς την ευκαιρία να ξεφύγουμε, έστω για λίγο, από τα μικρά και ασήμαντα που απασχολούν, δυστυχώς, την ελληνική «κοινωνία του καναπέ», αλλά -δύο φορές δυστυχώς- και το δημόσιο βίο της τηλεοπτικής δημοκρατίας μας. Έτσι μπορούμε να τιμήσουμε έναν αληθινά σπουδαίο Έλληνα, που με τη ζωή του, τους αγώνες και τη θυσία του, έγινε ήρωας και μάρτυρας της Δημοκρατίας και της Ελλάδας.

Read more...

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΚΥΚΛΑΔΙΤΩΝ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΝΙΚΗΦΟΡΟ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΚΥΚΛΑΔΙΤΩΝ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΝΙΚΗΦΟΡΟ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ, (15/5/06)

Θέλω, πρώτα από όλα, να συγχαρώ και να ευχαριστήσω τους διοργανωτές της σημερινής εκδήλωσης, γιατί δίνουν σε εμάς την ευκαιρία να ξεφύγουμε, έστω για λίγο, από τα μικρά και ασήμαντα που απασχολούν, δυστυχώς, την ελληνική «κοινωνία του καναπέ», αλλά - δύο φορές δυστυχώς- και το δημόσιο βίο της τηλεοπτικής δημοκρατίας μας. Έτσι μπορούμε να τιμήσουμε έναν αληθινά σπουδαίο Έλληνα, που με τη ζωή του, τους αγώνες και τη θυσία του, έγινε ήρωας και μάρτυρας της Δημοκρατίας και της Ελλάδας.

Read more...

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ Δ. ΣΙΟΥΦΑ: ΚΑΡΔΙΤΣΑ ΓΕΝΝΑΙΑ ΦΥΤΡΑ

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ Δ. ΣΙΟΥΦΑ: ΚΑΡΔΙΤΣΑ ΓΕΝΝΑΙΑ ΦΥΤΡΑ (8/4/2006)

Αποδέχτηκα με χαρά την πρόταση του Δημήτρη Σιούφα να παρουσιάσω, μαζί με την αγαπητή, και στους δυο μας Πρόεδρο της Βουλής, κα Μπενάκη, το βιβλίο του για την Καρδίτσα για τρεις λόγους.

Ο πρώτος έχει να κάνει με την εκτίμηση μου και τα φιλικά μου αισθήματα για το Δημήτρη που καλλιεργήθηκαν μέσα από την πολύχρονη αφιέρωση - όχι απλώς ενασχόληση - και των δυο μας στα κοινά.

Read more...

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΠΟΛΙΤΩΝ «Η ΠΝΥΚΑ»

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΠΟΛΙΤΩΝ «Η ΠΝΥΚΑ» (18/1/2006 )

Είναι προφανές, νομίζω ότι παρά τη γενικότητα της διατύπωσης του θέματος, η παρουσία μας εδώ -για την οποία, ευχαριστώ θερμά την Κίνηση Πολιτών « Η Πνύκα» και τα μέλη του Διοικητικού της Συμβουλίου - και η συζήτηση που θα ακολουθήσει, αφορά κατά κύριο λόγο το ελληνικό κοινοβουλευτικό σύστημα, όπως ιστορικά έχει διαμορφωθεί και λειτουργεί σήμερα. Επιτρέψτε μου, λοιπόν, μια σύντομη αναφορά σ' αυτή τη διαδρομή.

Το κοινοβουλευτικό σύστημα στην Ελλάδα

Ενώ όλα τα Συντάγματα της χώρας, του Αγώνα και τα μετέπειτα, υιοθέτησαν το αντιπροσωπευτικό σύστημα, το πολίτευμα χρειάσθηκε μερικές δεκαετίες μέχρις ότου λειτουργήσει ως κοινοβουλευτικό, ατελώς, αφότου το εισήγαγε το Σύνταγμα του 1864, και πλήρως, μετά από το 1875. Αλλά η εισαγωγή της κοινοβουλευτικής αρχής στο πολίτευμα δεν διασφάλισε, όπως γνωρίζουμε, την ομαλή λειτουργία των κοινοβουλευτικών θεσμών. Η δημοκρατική λειτουργία του πολιτεύματος υποσκαπτόταν τόσο από τον ξένο παράγοντα και από παρεμβάσεις του θρόνου κατά τον 19ο και μεγάλο μέρος του 20ού αιώνα, αλλά και την ανάμειξη του στρατού στα πολιτικά πράγματα μέχρι το 1974, κατά κανόνα ελεγχόμενου και υποκινούμενου από τους δύο πρώτους παράγοντες.

Προκειμένου να διασφαλίσει την ομαλή λειτουργία της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, ο συντακτικός, μάλλον, παρά αναθεωρητικός, νομοθέτης του 1975, θωράκισε το πολίτευμα με την εισαγωγή ρυθμίσεων «εκλογικευμένου κοινοβουλευτισμού». Αυτήν την επιλογή ολοκλήρωσε ο αναθεωρητικός νομοθέτης του 1986 επεμβαίνοντας αποκαταστατικά, όπου έκρινε ότι ο προεδρικός θεσμός διέθετε εξουσίες που δεν προσιδίαζαν στη μορφή του πολιτεύματος, ως Προεδρευομένης και όχι Προεδρικής Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας, γι' αυτό είναι εκτός συνταγματικής λογικής η οποιαδήποτε σκέψη άμεσης εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας.

Η ενίσχυση όμως της κοινοβουλευτικής συνιστώσας του πολιτεύματος, είχε ως συνέπεια την ενίσχυση, υπό καθεστώς πλειοψηφικού δικομματισμού και του ρόλου του αρχηγού της εκάστοτε απόλυτης πλειοψηφίας της Βουλής και πρωθυπουργού. Η επιλογή αυτή που παρέμεινε άθικτη και κατά την αναθεώρηση του 2001 αποτελεί ερωτηματικό για την επόμενη αναθεώρηση, για το οποίο, ούτε νύξη δεν υπάρχει στις χθεσινές προτάσεις του Πρωθυπουργού κ. Καραμανλή για την ενόψει νέα αναθεώρηση. Οι λόγοι είναι ευνόητοι.

Κρίση της αντιπροσωπευτικής και κοινοβουλευτικής δημοκρατίας

Η αντιπροσωπευτική και κοινοβουλευτική δημοκρατία, όπως μετεξελίχθηκε, προσέλαβε τον χαρακτήρα της αποκαλούμενης από τη θεωρία «δημοκρατίας των κομμάτων». Εξέλιξη αναπόφευκτη, στο βαθμό που τον επικρατούντα τον 19ο αιώνα φιλελευθερισμό διαδέχθηκε η πολυκομματική αντιπροσώπευση της λαϊκής βούλησης, με αντίστοιχες ιδεολογικές και κοινωνικές αναφορές. Έτσι, τον πανίσχυρο πριν από εκατόν πενήντα χρόνια βουλευτή, αντιπρόσωπο της εκλογικής του περιφέρειας, κυρίαρχο παράγοντα των προσανατολισμών της κυβερνητικής πολιτικής, διαδέχθηκε ο κομματικός σχηματισμός των κοινοβουλευτικών ομάδων.

Ο διάλογος μεταξύ των κυβερνήσεων και των αντιπροσώπων του έθνους ατόνισε και τη θεματολογία του, υποκατέστησε το πρόγραμμα διακυβέρνησης, που μελέτησε, υποτίθεται, προεκλογικώς και ενέκρινε το εκλογικό σώμα και χάριν της επιβαλλόμενης εξ' αυτού του λόγου κομματικής πειθαρχίας, ο βουλευτής είδε τον πολιτικό του ρόλο να συρρικνώνεται. Η πολιτική εξουσία συγκεντρώθηκε στο πρόσωπο των κομματικών ηγετών, ενώ αντίστοιχη υπήρξε η θεσμική αποτύπωση των εξελίξεων αυτών. Η σύγχρονη αντιπροσωπευτική δημοκρατία προσέλαβε, έτσι, χαρακτηριστικά προσωποκεντρισμού που, στην κοινοβουλευτική έκφανσή της, έφθασε στο χαρακτηρισμό του πολιτεύματος ως «πρωθυπουργοκεντρικού». Ένας χαρακτηρισμός που, στις κυβερνήσεις αυτοδύναμης κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, αποδίδει, όντως, την κρατούσα πραγματικότητα.

Η μετεξέλιξη αυτή, όπως εκφράζεται μέσω της συγκέντρωσης εξουσίας στην κυβερνητική συνιστώσα των λειτουργιών του κράτους, μολονότι σηματοδοτεί τη διάσταση ανάμεσα στο θεσμικώς αποτυπούμενο και το πολιτικώς πραττόμενο, δε θα συνιστούσε απόκλιση ικανή να διαταράξει τη λογική του δημοκρατικού πολιτεύματος, υπό την εξής προϋπόθεση: ότι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί του κυβερνητικού έργου θα λειτουργούσαν ικανοποιητικά. Δηλαδή, η κυβερνητική υπερτροφία μπορούσε να έχει ως αντίδοτο τον εξονυχιστικό κοινοβουλευτικό έλεγχο και αν η νομοθετική πρακτική ελεγχόταν αποτελεσματικά από μια δικαστική λειτουργία εξοπλισμένη από τη βάση μέχρι την κορυφή του δικαστικού σώματος με ουσιαστικές εγγυήσεις προσωπικής και λειτουργικής ανεξαρτησίας.

Τα θεσμικά, αυτά, αντίβαρα ( checks and balances , κατά την αγγλοσαξωνική θεωρία) δε λειτουργούν, σήμερα, αποτελεσματικά. Νομίζω ότι έχουμε εντοπίσει, ήδη το πρώτο και μέγιστο πρόβλημα, αδυναμία, ασθένεια, όπως θέλετε, ας το πούμε, της κοινοβουλευτικής μας Δημοκρατίας. Μια ουσιαστική αναθεώρηση του Συντάγματος - αλλά όχι μόνη αυτή - στην αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος θα έπρεπε να επιδοθεί. Σε τελευταία ανάλυση, οι αδυναμίες σε επίπεδο θεσμών, όπως τις αναδεικνύει η πολιτική πρακτική, αντιμετωπίζονται με την αναθεώρηση των σχετικών ρυθμίσεων και αντίστοιχες νέες πολιτικές πρακτικές. Ένας τέτοιος στοχος θα δικαιολογούσε τη σπουδή του κ. Καραμανλή να θέσει θέμα αναθεώρησης, πριν συμπληρωθεί καν η προβλεπόμενη πενταετία.

Μετά τη βασική αυτή επισήμανση, ας προχωρήσουμε σε ειδικότερο εντοπισμό προβλημάτων της κοινοβουλευτικής μας Δημοκρατίας, διακρίνοντάς τα σε σύμφυτα με τη λειτουργία του πολιτεύματος και σε οφειλόμενα σε εξωγενείς παράγοντες.

Ι. Ζητήματα σύμφυτα με τη λειτουργία του κοινοβουλευτικού πολιτεύματος

1. Ένα πρώτο ζήτημα αποτελεί, νομίζω, το διαρκώς εντεινόμενο αίτημα πολιτικής συμμετοχής της κοινωνίας στη διαχείριση των κοινών, στο βαθμό που το Κοινοβούλιο δε θεωρείται πλέον ότι εξαντλεί, αντιπροσωπεύοντάς την, τη θέλησή της. Το φαινόμενο είναι γενικό και ως αντιμετώπισή του προτείνεται η μετεξέλιξη της αντιπροσωπευτικής Δημοκρατίας σε «συμμετοχική» Δημοκρατία. Ήδη δε, και στην Ελλάδα και αλλού, ιδρύονται θεσμοί λαϊκής συμμετοχής στη διαχείριση των κοινών. Οι νέοι θεσμοί ουσιαστικοποίησης της συμμετοχής του πολίτη στον σχηματισμό πολιτικής και πολιτειακής βούλησης που προωθούνται είναι οι θεσμοί αυτοδιοίκησης και αυτονομίας και οι θεσμοί συμμετοχής του πολίτη και των κοινωνικών ομάδων σε πολιτειακά και κοινωνικά όργανα σχηματισμού της πολιτικής βούλησης και λήψης αποφάσεων ευρύτερης σημασίας (εισαγωγή θεσμών άμεσης δημοκρατίας). Ένας τέτοιος θεσμός συμμετοχικής Δημοκρατίας είναι το δημοψήφισμα με λαϊκή πρωτοβουλία, τόσο σε εθνικό, όσο και σε τοπικό επίπεδο. Ένα θέμα που, πρέπει να απασχολήσει και την ενόψει αναθεώρηση του καταστατικού χάρτη της χώρας, ώστε, ζητήματα, όπως η κύρωση της Συνθήκης για τη θέσπιση Συντάγματος της Ευρώπης, να καθιστούν δυνατή την έκφραση της λαϊκής ετυμηγορίας με λαϊκή πρωτοβουλία και όχι μόνο ως κυβερνητική επιλογή ή επιλογή κοινοβουλευτικών πλειοψηφιών.

2. Δεύτερο ζήτημα - κατά τη γνώμη μου κυρίαρχο- αποτελεί το αίτημα δημοκρατίας στη λειτουργία των κομμάτων. Η κομματική δημοκρατία πάσχει από τη νόσο του αρχηγισμού και τις διάφορες παρενέργειές του, όπως ο «Ηρακλισμός», τα περιβάλλοντα και οι κομματικοί παράγοντες. Αυτό το θέμα θα έπρεπε, επίσης, να απασχολήσει τον αναθεωρητικό νομοθέτη. Βέβαια, με περίσκεψη και επιφυλάξεις, ώστε η ελευθερία των πολιτών να οργανώνονται πολιτικά για τη διεκδίκηση της εξουσίας να μην ασφυκτιά από συνταγματικούς περιορισμούς. Έτσι, αν τα πολιτικά κόμματα συνιστούν ακρογωνιαίο λίθο της σύγχρονης Δημοκρατίας, το ζήτημα της λειτουργίας τους με τρόπο που να διασφαλίζεται η τήρηση της δημοκρατικής αρχής κατά τη λήψη των αποφάσεών τους είναι από τα πλέον ακανθώδη της σύγχρονης δημοκρατίας.

ΙΙ. Ζητήματα οφειλόμενα σε εξωγενείς παράγοντες

3. Τρίτο ζήτημα συνιστά η τεχνολογική εξέλιξη των μέσων μαζικής ενημέρωσης και των επικοινωνιών, σε σημείο που να λαμβάνει τα χαρακτηριστικά κρίσης του αντιπροσωπευτικού συστήματος. Έτσι, ενώ τα αντιπροσωπευτικά σώματα ήταν ο κατ' εξοχήν χώρος έκφρασης της πολιτικής θέλησης του λαού, αλλά και το πλαίσιο διαλόγου για τη διαμόρφωση της πολιτικής του κράτους, σήμερα, σε πολύ σημαντικό ποσοστό, η λειτουργία ενημέρωσης και σχηματισμού της κοινής γνώμης καθώς και ο διάλογος για τη διαμόρφωση της πολιτικής του κράτους μετατέθηκε, εν τοις πράγμασι, από την εθνική αντιπροσωπεία στα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Με μία τεράστια διαφορά. Το ελεύθερο βήμα της Βουλής έχει υποκατασταθεί από τα κατ' επιλογήν και καθ' υποβολήν πρόσωπα και λόγο, κατακερματισμένο συνήθως και για άλλους σκοπούς εκφερόμενο από τα διάφορα τηλεοπτικά παράθυρα.

Από τη μετάθεση αυτή της λειτουργίας της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας στο εξωσυνταγματικό πεδίο της de facto εξουσίας των μέσων μαζικής ενημέρωσης, πηγάζει η σοβαρότερη απειλή κατά της αντιπροσωπευτικής και κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, η οποία εντείνεται από την ολιγαρχική και δυσχερέστατα ελέγξιμη δομή της διαχείρισης των μέσων αυτών, από αδίστακτους, στην επιδίωξη οικονομικής και άλλων μορφών ισχύος, επιχειρηματίες και συνεργάτες τους, όχι μόνο δημοσιογράφους, αλλά ελεγχόμενους και προωθούμενους μέχρι της εισόδου του Κοινοβουλίου ή και της αίθουσας του υπουργικού συμβουλίου, πολιτικούς.

Η πρόσφατη περιπέτεια της ελληνικής συνταγματικής και νομοθετικής απόπειρας να ελεγχθεί, τάχα, η, λεγόμενη, «διαπλοκή» αυτών των επιχειρηματιών στα δημόσια οικονομικά, γνωστή ως «βασικός μέτοχος», κατέδειξε το μέγεθος του προβλήματος, πέρα από οποιεσδήποτε κρίσεις για το πρόσφορο ή μη των λύσεων που επελέγησαν- αλλά και την ειλικρίνειά τους, σημεία στα οποία αναφέρθηκα στη Βουλή, εξηγώντας την αρνητική ψήφο μου στο τελευταίο νομοσχέδιο.

4. Τέταρτο πρόβλημα, που επίσης λαμβάνει, εν πολλοίς καταχρηστικά, τη μορφή της ανεπαρκούς αντιπροσώπευσης, αποτελεί το ότι η συνοχή του εθνικού κράτους υφίσταται πολλαπλές επιθέσεις από το περιβάλλον της παγκοσμιοποίησης της οικονομίας, αλλά και των πολιτιστικών προτύπων, με, φαινομενικά, παράδοξη τη συνέπεια, ενώ η παγκοσμιοποίηση να τείνει στην ομογενοποίηση, κοινωνικές ομάδες με διαφορετικές ταυτότητες, όπως θρησκευτικές, γλωσσικές, τοπικές, πολιτισμικές, να διεκδικούν θεσμική κατοχύρωση αυτόνομου λόγου.

5. Πέμπτο ζήτημα, που υπερβαίνει τα όρια του εθνικού κράτους, είναι η απομείωση του θεσμικού και πολιτικού ρόλου των λειτουργιών του στο πλαίσιο διακρατικών μορφωμάτων, όπως κατ' εξοχήν είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς σημαντικό μέρος εξουσίας που ασκούσαν τα αντιπροσωπευτικά όργανα και οι κυβερνήσεις των κρατών, ασκείται σήμερα από διακρατικά όργανα που έχουν καταστεί φορείς υπερκρατικής εξουσίας. Εξέλιξη που έχει μεταβάλει την παραδοσιακή έννοια του κράτους ως προς ορισμένα ουσιώδη στοιχεία της (κυριαρχία, λαός) και έχει οδηγήσει σε σημαντική συρρίκνωση των εξουσιών της πολιτικής αντιπροσώπευσης του λαού και σε μείωση του κύρους της. Το φαινόμενο αυτό, αναπόφευκτο έως ένα βαθμό στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αντιμετωπίζεται μόνο με τη μείωση του δημοκρατικού ελλείμματος στη λειτουργία των οργάνων της και την παράλληλη ενίσχυση του ρόλου των εθνικών κοινοβουλίων.

6. Έκτο ζήτημα, και με αυτό τελειώνω αυτή την ενδεικτική απαρίθμηση, είναι το πρόβλημα της διαφθοράς και του πολιτικού, λεγόμενου, χρήματος και η αδυναμία ριζικής αντιμετώπισής του, γεγονός που θέτει αφενός με έμμεσο τρόπο, το πρόβλημα της αποτελεσματικής λειτουργίας θεσμών και λειτουργιών του κράτους, και αφετέρου, θέτει, ευθέως, σε δοκιμασία την αρχή του κράτους δικαίου ως θεμέλιου του αντιπροσωπευτικού και κοινοβουλευτικού πολιτεύματος.

Δυνατότητες και προοπτικές της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας

Η απάντηση στο ερώτημα των δυνατοτήτων και προοπτικών της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας είναι ιδιαίτερα περίπλοκη υπόθεση, καθώς προϋποθέτει ανάλυση πολλών συνιστωσών του προβλήματος.

Δεν νομίζω ότι ένα τέτοιο εγχείρημα είναι εφικτό στο πλαίσιο μιας σύντομης συζήτησης. Οπωσδήποτε μπορεί κανείς να προτείνει μέτρα σε θεσμικό επίπεδο, όπως αυτά που ήδη ανέφερα κατά τη διατύπωση των στοιχείων προβληματισμού επί του θέματος, ικανά να αποκαταστήσουν και περαιτέρω να θωρακίσουν τη διαφανή λειτουργία των θεσμών και να διασφαλίσουν τη συμμετοχή των πολιτών στη διαχείριση των κοινών. Αλλά ο προβληματισμός δεν μπορεί να εξαντληθεί σε αυτά.

Η χώρα μας και η κοινωνία της υφίστανται ασφυκτική την πίεση της παγκοσμιοποίησης της οικονομίας, της συρρίκνωσης του ρόλου του εθνικού κράτους, της εισβολής νέων και ξένων προτύπων πολιτισμού. Ταυτόχρονα, γνωρίζει το φαινόμενο της κυριαρχίας των μέσων μαζικής ενημέρωσης και των επιχειρηματιών τους, που τείνουν να μονοπωλήσουν τον χώρο του πολιτικού διαλόγου, επιβάλλοντας πρότυπα συμπεριφοράς ξένα προς τους θεσμούς της σύγχρονης δημοκρατίας, καταλύοντας στην πράξη την προστασία της προσωπικότητας του ανθρώπου και του ιδιωτικού του βίου, διαμορφώνοντας συνειδήσεις πρόσφορες στην παθητική πρόσληψη προφανώς μεταδιδόμενων αλλά και, κυρίως, λανθανόντων μηνυμάτων που εμπορευματοποιούν αρχές και αξίες.

Δεν νομίζω ότι μπορεί κανείς να νοιώθει αισιοδοξία για το μέλλον, όπως τουλάχιστον μέχρι σήμερα διαμορφώνεται η κατάσταση. Χρειάζονται ισχυρές δόσεις πολιτιστικής εγρήγορσης για να υπάρξει αντίσταση στα φαινόμενα αυτά, ώστε οι θεσμοί να λειτουργούν πραγματικά και όχι ως επίφαση αθέσπιστων εξουσιών. Θα έλεγα ότι ένας τέτοιος στόχος δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς ενδυνάμωση και των θεσμικών λειτουργιών του κράτους και της κοινωνικής συμμετοχής στη διαχείριση των κοινών. Η κοινοβουλευτική μας δημοκρατία δε θα επιβιώσει, ως ουσία και όχι ως κέλυφος, χωρίς λειτουργική αποτελεσματικότητα και κοινωνική συνοχή.

Additional information