ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΕΙΑ ΤΟΥ ΩΣ ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΚΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΣΤΑ ΧΑΝΙΑ

ΟΜΙΛΙΑ  ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΕΙΑ ΤΟΥ ΩΣ ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΚΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΣΤΑ ΧΑΝΙΑ (4/12/05)

Δεκαοκτώ μήνες έχουν περάσει από τις εκλογές του 2004 και την ανάληψη της κυβερνητικής ευθύνης από τη Νέα Δημοκρατία. Αυτό το μικρό χρονικό διάστημα υπήρξε αρκετό για να αποδειχθεί ότι η Ελλάδα έχει, δυστυχώς, μια Κυβέρνηση πολύ κατώτερη των ευθυνών της, ανίκανη να δημιουργήσει θετικό έργο.

Read more...

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΤΑΥΡΟ ΜΑΥΡΟΘΑΛΑΣΣΙΤΗ

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΤΑΥΡΟ ΜΑΥΡΟΘΑΛΑΣΣΙΤΗ (23/10/2005) 

Τιμούμε σήμερα ένα μεγάλο έλληνα, και ένα σπάνιο άνθρωπο. Τιμούμε, ακόμα ένα εμπνευσμένο δημοκράτη, έναν ασυμβίβαστο πατριώτη, αγωνιστή για τα πιο ωραία ιδανικά του ανθρώπου, την ελευθερία, τη Δημοκρατία την κοινωνική δικαιοσύνη. Έναν εργάτη της αυτοδιοίκησης που μέσα από τη δημιουργικότητα του κατάφερε να ταυτίσει το όνομά του με την πόλη την οποία για δεκαετίες υπηρέτησε ως Δήμαρχος και κυριολεκτικά άλλαξε τη μοίρα της.

Read more...

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ «ΤΑ ΝΕΑ» ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟ

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ «ΤΑ ΝΕΑ» ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟ (20/10/2005)

Είναι πολύ δύσκολο να προσπαθήσει κανείς μέσα στο σύντομο χρόνο μιας ομιλίας να περιγράψει την πολυδιάστατη προσωπικότητα του Ελευθερίου Βενιζέλου, χωρίς να αδικήσει πτυχές της δράσης και της προσφοράς του μεγάλου τέκνου της Κρήτης, στην Ελλάδα και τον ελληνισμό.

Read more...

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ «ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ»

ΟΜΙΛΙΑ  ΣΤΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ «ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ»  (8/10/2005)

Επιθυμώ να συγχαρώ το Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας και την Περιφερειακή Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης για τη διοργάνωση αυτού του συνεδρίου. Τους ευχαριστώ, επίσης, ευχαριστώ θερμά για την ευκαιρία που μου έδωσαν σε αυτό.

Αισθάνομαι σήμερα τιμή και χαρά γιατί απευθύνομαι στα μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας αυτού του πνευματικού ιδρύματος, που αποτελεί έναν ακόμα προμαχώνα της γνώσης και της ελευθερίας, καθώς και στους εκπαιδευτικούς των δύο άλλων βαθμίδων της Εκπαίδευσης, που συμβάλλουν από κοινού στη διαμόρφωση της συνείδησης και του φρονήματος της νέας γενιάς.

Συνείδησης και φρονήματος, που μας επιτρέπουν να ελπίζουμε σ' ένα καλύτερο αύριο για την κοινωνία μας και για την πατρίδα μας.

Επιτρέψτε μου να πω ότι αυτή την αντίληψη τη συμμερίζομαι με τον εκπαιδευτικό κόσμο και όσους πραγματικά πονούν την υπόθεση της Παιδείας, σ' όλη την πορεία μου στα δημόσια πράγματα του τόπου, ως πολίτης, ως πολιτικός, ως σκεπτόμενος άνθρωπος. Επιτρέψτε μου, επίσης, να σας διαβεβαιώσω ότι προσπάθησα να την κάνω πράξη ιδιαιτέρως κατά την τετραετία 1982 - 1986, όταν ο Ανδρέας Παπανδρέου ως Πρωθυπουργός μου εμπιστεύθηκε τη θέση του Υπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων και ειδικότερα την πολιτική ευθύνη της Εκπαιδευτικής Μεταρρύθμισης. Και σε ό,τι αφορά το σκέλος των Θρησκευμάτων, τις σχέσεις Κράτους και Εκκλησίας, η τετραετία εκείνη υπήρξε η πλέον γαλήνια περίοδος στην νεότερη και σύγχρονη ιστορία των σχέσεων αυτών, ενώ οι μετέπειτα, και συνεχιζόμενες μέχρι σήμερα, αρνητικές εξελίξεις κατέδειξαν την ορθότητα και αποτελεσματικότητα της πολιτικής μας που στηρίχθηκε στο σαφή διαχωρισμό του ρόλου κάθε πλευράς με βάση την αρχή της νόμου κρατούσης πολιτείας και την εκ παραδόσεως συναλληλία που τόσο είχε ωφελήσει σε κρίσιμες στιγμές το έθνος.

Η τελική κρίση για την Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση της περιόδου 1982-1986 ανήκει πρωτίστως στην ακαδημαϊκή κοινότητα, τον εκπαιδευτικό κόσμο και φυσικά στο ιστορικό της Εκπαίδευσης που θα κρίνει ψυχρά και με απόσταση προθέσεις, πράξεις και αποτελέσματα.

Το συνέδριο, όμως, αυτό μου δίνει την ευκαιρία να παρουσιάσω και τη δική μου άποψη για τη μεταρρύθμιση εκείνη αλλά και για την κατάσταση της Παιδείας που είχε να αντιμετωπίσει.

Επιθυμώ να τοποθετηθώ μπροστά στις αλήθειες της εποχής εκείνης χωρίς κανένα φόβο αλλά με το ίδιο πάθος που με συνοδεύει από τα νεανικά μου χρόνια, όταν αποφάσισα να αφιερώσω τη ζωή μου στα «κοινά» και στην πρόοδο του τόπου. Πρόοδο, που πίστευα πάντοτε ότι είναι συνταυτισμένη με τη διαρκή βελτίωση του εκπαιδευτικού μας συστήματος και της Παιδείας του λαού μας.

Ανήκω, άλλωστε, σ' εκείνη τη γενιά που αποδέχθηκε πλήρως τον εγερτήριο λόγο του μεγάλου εραστή της Παιδείας, του Γεωργίου Παπανδρέου. Του «Γέρου της Δημοκρατίας», ο οποίος, ήδη από το 1957, σε ομιλία του στη Βουλή, διακήρυττε πως «η Δημοκρατία, μόνο τότε θα είναι πραγματική, όταν η Παιδεία είναι κτήμα του Λαού και όχι προνόμιο του πλούτου» και αργότερα ως Πρωθυπουργός όταν θεσμοθέτησε τη «δωρεάν παιδεία», ότι η Πολιτεία οφείλει να διασφαλίσει στους νέους που έχουν «τη σφραγίδα της δωρεάς» απρόσκοπτη την πορεία προς τη γνώση, σκοπό για τον οποίο, άλλωστε, είχε ιδρύσει το 1951 το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών.

Στην Ελλάδα της μεταπολίτευσης και των αρχών της δεκαετίας του 1980, η Παιδεία ως «κτήμα του Λαού» παρέμενε ακόμα ζητούμενο. Παρέμενε αίτημα ανεκπλήρωτο της κοινωνίας, της νεολαίας, της συντριπτικής πλειονότητας των μελών της ακαδημαϊκής κοινότητας και των εκπαιδευτικών.

Ενώ, είχαν, ήδη, αρχίσει να φθάνουν δυνατά τα μηνύματα μιας νέας εποχής συγκλονιστικών αλλαγών στη Γνώση, την Επιστήμη, την Τεχνολογία, την Οικονομία, οι δομές και οι μηχανισμοί του εκπαιδευτικού μας συστήματος παρέμεναν σε ένα καθεστώς αδράνειας, εντείνοντας εκπαιδευτικές και κοινωνικές ανισότητες και υπονομεύοντας κάθε θετική προοπτική του τόπου μας.

Η αμέσως προηγουμένη μεγάλη προσπάθεια μεταρρύθμισης του εκπαιδευτικού συστήματος, εκείνη που θεμελίωσε ο Γεώργιος Παπανδρέου το 1964, με τους συνεργάτες του Λουκή Ακρίτα και Ευάγγελο Παπανούτσο απείχε ήδη τριάντα περίπου χρόνια. Την είχαν άλλωστε, ακυρώσει θεσμικά και στην πράξη οι σκοταδιστές της δικτατορίας.

Μετά τη μεταπολίτευση, η κυβέρνηση Κωνσταντίνου Καραμανλή και προσωπικώς ο Γεώργιος Ράλλης ως υπουργός Παιδείας, αφενός μεν ενεργοποίησαν εν μέρει τη μεταρρύθμιση εκείνη κυρίως με την σημαντική απόφαση να εισαχθεί η νεοελληνική γλώσσα στην εκπαίδευση και τη διοίκηση –αργότερα η κυβέρνηση Ανδρέα Παπανδρέου έλυσε το «γόρδιο δεσμό» της γλώσσας στη Δικαιοσύνη- αφετέρου δε προσπάθησαν να δημιουργήσουν ένα πιο σύγχρονο πλαίσιο για την τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση σε σχέση με εκείνο που είχε νομοθετηθεί το 1959 με την ίδρυση τότε και της Σχολής Εκπαιδευτικών Λειτουργιών της Τεχνικής - Επαγγελματικής Εκπαίδευσης (της γνωστής ΣΕΛΕΤΕ).

Έχω τη γνώμη ότι παρά τις προθέσεις και την τόλμη του Γεωργίου Ράλλη, ο οποίος αδιαφόρησε πλήρως για το λεγόμενο πολιτικό κόστος, το οποίο εν πολλοίς και προσωπικώς κατέβαλε και παρά το γεγονός ότι την είχε πλήρως ενστερνιστεί τουλάχιστον μέχρι το 1977, ο ίδιος ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, η αδυναμία της μεταρρύθμισης εκείνης ήταν συγκεκριμένη. Δε μπορούσε να προλάβει τις εξελίξεις και να προετοιμάσει την εκπαίδευση γι' αυτές, απλώς προσπαθούσε να τις ακολουθήσει.Κυρίως, όμως, χαρακτηριζόταν η πολιτική εκείνη από την αντιφατική πρόθεση να είναι προοδευτική και, ταυτοχρόνως, συντηρητική «για το φόβο των Ιουδαίων», δηλαδή των αναχρονιστικών πολιτικών και κοινωνικών δυνάμεων που, αποτελούσαν και σημαντικό τμήμα της εκλογικής βάσης της τότε κυβέρνησης από την οποία και αποκόπηκαν τελικώς και αποτέλεσαν τη βάση της ακροδεξιάς «Εθνικής Παράταξης» στις εκλογές του 1977.

Έχω το φόβο ότι το ίδιο πρόβλημα αντιμετωπίζει και η σημερινή κυβέρνηση που σύρεται από τις ίδιες δυνάμεις στην αρχή του 21 ου αιώνα στην εξαλλαγή της ίδιας της έννοιας του πανεπιστημίου ως θεσμού έρευνας, αμφισβήτησης και απόλυτης ελευθερίας διακίνησης των ιδεών με την ίδρυση πανεπιστημιακών, κατόνομα, εκκλησιαστικών «μεντρεσέδων».

Έτσι, η μεταρρύθμιση Καραμανλή-Ράλλη ανακόπηκε με την κυβερνητική «αναδίπλωση» και τη συντηρητική στροφή στο Υπουργείο Παιδείας, υπό τον Ιω. Βαρβιτσιώτη, μετά τις εκλογές του 1977. Όταν ο Γεώργιος Ράλλης ανέλαβε το 1980 την πρωθυπουργία προσπάθησε με συνεργάτη τον Αθανάσιο Ταλιαδούρο να αντιμετωπίσει το πρόβλημα των Πανεπιστημίων που μετά τον περίφημο νόμο 815/1979 βρίσκονταν σε τελματώδη κατάσταση, και έφερε στη Βουλή σχετικό νομοσχέδιο αλλά ήταν πλέον αργά. Η χώρα και η εκπαίδευση είχαν ανάγκη απόμια πιο ριζοσπαστική πολιτική, αυτή που διατυπώθηκε στο πρόγραμμα που κατάρτισε ειδική επιτροπή το συντονισμό τηςοποίας μου είχε αναθέσει ο Ανδρέας Παπανδρέου και το οποίο παρουσίασε το ΠΑΣΟΚ πριν από τις εκλογές του 1981.

Μεγάλα ζητήματα, όπως ο εκδημοκρατισμός της εκπαίδευσης σε όλες τις βαθμίδες της, η απελευθέρωση της έρευνας, η ελεύθερη διακίνηση των ιδεών, αλλά και τα ίδια τα λειτουργικά προβλήματα της εκπαιδευτικής διαδικασίας, καθιστούσαν επιτακτική την ανάγκη για μια βαθιά εκπαιδευτική μεταρρύθμιση.

Δεν ήταν εύκολη αυτή η προσπάθεια. Δεν έλειψαν οι συγκρούσεις με κατεστημένες δομές, νοοτροπίες και πρακτικές.

Αυτό, άλλωστε, είναι φαινόμενο που παρακολουθεί κάθε προσπάθεια εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης. Και τούτο, διότι, ενώ ο εκπαιδευτικός σχεδιασμός, ως προς τη στοχοθεσία του, πρέπει να προλαβαίνει αναγκαιότητες που θα προκύψουν ύστερα από μια ή και δύο δεκαετίες, όταν δηλαδή οι εκάστοτε σύγχρονοι μαθητευόμενοι θα κληθούν να ενταχθούν στην αγορά εργασίας, εν τούτοις, η εκπαίδευση, οι μηχανισμοί, το σύστημα από τη φύση τους, δεν ενδίδουν με την ίδια ευκολία στην ιδέα της μεταρρύθμισης και των αλλαγών. Ας προστεθεί σ’ αυτή την εγγενή δυσκολία, η υποχρέωση του εκπαιδευτικού συστήματος όχι απλώς να ανταποκρίνεται στις αναγκαιότητες της κάθε εποχής αλλά και να τις κατευθύνει. Έτσι έρχονται σε σύγκρουση οι νέες ιδέες με την αδράνεια και την αντίδραση κάθε μορφής κατεστημένου, εντός και εκτός του συστήματος.

Αυτό συνέβη και στη μεταρρυθμιστική προσπάθεια της περιόδου 1982-1986, όπως και σ' αυτή της περιόδου 1976-77.

Εμείς, προχωρήσαμε, νομίζω πιο αποφασιστικά και χωρίς αξιόλογη εσωτερική υπονόμευση.

Επικεντρώθηκε η προσπάθεια μας στην ουσία και το περιεχόμενο της εκπαίδευσης: στα αναλυτικά προγράμματα, στα σχολικά βιβλία, στις μεθόδους, στη μόρφωση και επιμόρφωση των εκπαιδευτικών. Αλλά και στη δομή, τη διοίκηση και την οργάνωση της εκπαίδευσης σε όλες τις βαθμίδες. Και βέβαια στην κτηριακή και τεχνολογική υποδομή και υποστήριξη.

  • Η δομή της εκπαίδευσης διαμορφώνεται ως εξής:

Δύο χρόνια νηπιαγωγείο, έξι το δημοτικό, τρία το γυμνάσιο και, στη συνέχεια, η λυκειακή βαθμίδα χωρίζεται σε Γενικό Λύκειο, Πολυκλαδικό Λύκειο, Τεχνικό Επαγγελματικό Λύκειο και Γενική Επαγγελματική Σχολή, η τριτοβάθμια εκπαίδευση διαχωρίζεται σε δύο ισότιμες κατευθύνσεις Πανεπιστήμια, Τεχνολογικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα.

Συντάσσονται νέα αναλυτικά προγράμματα για την πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση και προχωρά η συγγραφή νέων διδακτικών βιβλίων.

  • Εισάγεται ο θεσμός του Σχολικού Συμβούλου, ενώ, παράλληλα, καταργείται εκείνος του Επιθεωρητή! Έτσι, περνάμε από έναν αναχρονιστικό και αυταρχικό θεσμό, σ' ένα σύγχρονο προοδευτικό θεσμό βοήθειας, συμπαράστασης και συνεργασίας με τον εκπαιδευτικό.
  • Εισάγεται ο θεσμός της διδακτικής βοήθειας μέσα στα σχολεία.
  • Καταρτίζεται ο κανονισμός των μαθητικών κοινοτήτων, για τη δημοκρατική οργάνωση της εσωσχολικής ζωής και την προετοιμασία των νέων για τη συμμετοχή τους στα κοινά.
  • Εισάγεται η ξένη γλώσσα στο δημοτικό και αναβαθμίζονται μαθήματα όπως: η μουσική, η γυμναστική, τα καλλιτεχνικά.
  • Για πρώτη φορά, λαμβάνεται μέριμνα για την ειδική αγωγή, έτσι ώστε τα παιδιά με ειδικές ανάγκες να αναπτύξουν όλες τους τις ικανότητες, να ενταχθούν στην παραγωγική διαδικασία και να διεκδικήσουν με καλύτερους όρους την ένταξή τους στο κοινωνικό σύνολο. Ιδρύονται τα πρώτα σχολεία ειδικής αγωγής και εισάγεται ο θεσμός των ειδικών τάξεων για το συγχρωτισμό των παιδιών, ειδικών και μη.
  • Καθιερώνεται η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών.
  • Από το 1982 έως το 1986, παραδόθηκαν 7.586 νέες σχολικές αίθουσες και διορίστηκαν 16.500 νέοι εκπαιδευτικοί στη Γενική και Μέση Τεχνική Επαγγελματική Εκπαίδευση.
  • Αυξήθηκε στις βαθμίδες αυτές το μαθητικό δυναμικό κατά 36%, ενώ μειώθηκε ταυτόχρονα η σχέση δασκάλου-μαθητών. Έτσι, ενώ στα τέλη του 1981, στα δημοτικά η σχέση αυτή ήταν 1 δάσκαλος προς 26 μαθητές, στα τέλη του 1984 ήταν 1 προς 23. Αντιστοίχως, στην τεχνική εκπαίδευση, η σχέση του 1981 ήταν 1/24, ενώ το 1984 έφθασε 1/18.
  • Καταργούνται οι πανελλήνιες εξετάσεις στη Β' και Γ' τάξεις λυκείου και στα 4 μαθήματα και για δύο μόνο κατευθύνσεις, στις οποίες είχε διαχωριστεί το σύνολο των σχολών, για την εισαγωγή στα Πανεπιστήμια και τα ΤΕΙ. Οι εξετάσεις εκείνες είχαν μεταβάλλει το λύκειο σε φροντιστήριο για τα Πανεπιστήμια. Κάτι που, δυστυχώς, επανήλθε και ισχύει και σήμερα. Εισάγεται το σύστημα των Γενικών Εξετάσεων με 4 δέσμες μαθημάτων και 16 κατευθύνσεις σπουδών ώστε να επιλέγουν οι νέοι τις σπουδές που θα ακολουθήσουν. Το βασικό χαρακτηριστικό του νέου συστήματος είναι οι πολλαπλές ευκαιρίες που παρέχει στους νέους να εισαχθούν στα ΑΕΙ και τα ΤΕΙ. Το σύστημα βασίζεται και στις επιδόσεις των μαθητών μέσα στο σχολείο, όχι σε 4 μαθήματα, γεγονός που είχε μεταβάλλει σε φροντιστήριο το λύκειο και γιγαντώσει την Παραπαιδεία, αλλά σε όλα τα μαθήματα και των τριών τάξεων με πρόβλεψη της σταδιακής αυξανόμενης ποσοστιαίας συμμετοχής κάθε τάξης και κάθε μαθήματος στην τελική κρίση με βάση την αξιολόγηση του γραπτού σε άλλο σχολείο για το αδιάβλητο της διαδικασίας. Η όλη εκπαιδευτική προσπάθεια στο Λύκειο υποβοηθείται από την καθιέρωση και τη λειτουργία του Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού.
  • Ιδρύονται, το 1983, 220 Μεταλυκειακά κέντρα για την προετοιμασία των υποψηφίων για την τριτοβάθμια εκπαίδευση.
  • Με το νόμο 1404 του 1983 και με στόχο, όπως αναφέρεται στην εισηγητική έκθεση, «να προετοιμάσει τον άνθρωπο όχι μόνο για την επαγγελματική του σταδιοδρομία, αλλά για όλες τις εκδηλώσεις της ζωής», θεσμοθετούνται τα ΤΕΙ. Με το νόμο αυτό, καταργήθηκαν τα υποβαθμισμένα και αναξιόπιστα από πλευράς κοινωνικής και επαγγελματικής προοπτικής ΚΑΤΕΕ. Τα ΤΕΙ που χαρακτηρίζονται από το συνδυασμό των αυξημένων ακαδημαϊκών και επαγγελματικών προσόντων των καθηγητών τους έναντι του προσωπικού των ΚΑΤΕΕ, τα νέα προγράμματα, εργαστήρια, κανονισμό σπουδών κ.λπ. εντάσσονται στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, με στόχο τη δημιουργία ενός στελεχιακού δυναμικού που καλύπτει τις ανάγκες ανάπτυξης του τόπου σε μια περίοδο όπου επιβάλλεται η αναδιοργάνωση της οικονομίας και ο προσανατολισμός της στην αντιμετώπιση των αλλαγών που προκαλεί η επερχόμενη (τότε) Επανάσταση της Τεχνολογίας, της Πληροφορικής και των Τηλεπικοινωνιών. Ταυτόχρονα, δίνεται η δυνατότητα σε χιλιάδες νέες και νέους να επιλέξουν ένα νέο δρόμο μετά την ολοκλήρωση των μαθητικών σπουδών, δρόμο που εξασφαλίζει υψηλό επίπεδο εξειδικευμένης γνώσης και θετική προοπτική ένταξης στην αγορά εργασίας.

Τη διασύνδεση των ΤΕΙ με την κοινωνική (οικονομική και εργασιακή) πραγματικότητα διασφαλίζει η θεσμοθέτηση και λειτουργία του Συμβουλίου Τεχνολογικής Εκπαίδευσης, στο οποίο συμμετέχουν τα συναρμόδια υπουργεία, τα Επιμελητήρια, οι σπουδαστές, το διδακτικό προσωπικό, οι εργαζόμενοι, οι επιστημονικοί σύλλογοι και οι εκπρόσωποι της ελληνικής βιομηχανίας.

  • Γίνεται βαθειά τομή στην Παιδαγωγική Εκπαίδευση με την ίδρυση Πανεπιστημιακών τμημάτων δασκάλων και νηπιαγωγών. Η σημασία αυτής της τομής και των άλλων σχετικών με αυτή μέτρων για την εκπαίδευση, μετεκπαίδευση και επιμόρφωση των εκπαιδευτικών της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, αλλά και των μεγάλων αλλαγών στο περιεχόμενο και τα μέσα της εκπαίδευσης όχι μόνο στην πρωτοβάθμια, αλλά και τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση σίγουρα αδικείται από οποιαδήποτε συνοπτική παρουσίαση. Πιστεύω ότι ο νόμος 1566/85, που αποτελεί το βάθρο της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, επί 20 χρόνια τώρα, και η πλειάδα των Προεδρικών Διαταγμάτων και Υπουργικών Αποφάσεων για την εφαρμογή του αποτελεί από μόνος του μια επανάσταση στην εκπαίδευσή μας.
  • Με το νόμο 1286 του 1982, καταργήθηκε το φεουδαρχικό και αυταρχικό σύστημα της έδρας, και κατοχυρώθηκαν το Πανεπιστημιακό άσυλο, η ελεύθερη διακίνηση των ιδεών, και ο κοινωνικός έλεγχος στα ΑΕΙ με τη σύσταση του Εθνικού Συμβουλίου Ανωτάτης Παιδείας.
  • Θεσμοθετούνται η έρευνα και οι μεταπτυχιακές σπουδές, ενώ ξεκινούν τα νέα Πανεπιστήμια του Ιονίου, του Αιγαίου, της Θεσσαλίας, τα νέα τμήματα στο Πανεπιστήμιο και το Πολυτεχνείο της Κρήτης, η Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Θεσσαλονίκης, τα νέα τμήματα του Παντείου και του Οικονομικού Πανεπιστημίου, του Πανεπιστημίου Πειραιώς, του Πανεπιστημίου Μακεδονίας και των Φιλοσοφικών Σχολών των Πανεπιστημίων Κρήτης, Ιωαννίνων, Αθήνας , Θεσσαλονίκης.
  • Αναβαθμίζεται, ταυτόχρονα, η υλικοτεχνική υποδομή της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, θεσπίζεται η πλήρης ιατροφαρμακευτική περίθαλψη των φοιτητών και των σπουδαστών και απελευθερώνεται η διακίνηση των διδακτικών βιβλίων, με την καθιέρωση δανειστικών βιβλιοθηκών και την επέκταση της δωρεάν διανομής στους φοιτητές και τους σπουδαστές.

Σημαντικό κομμάτι της μεταρρυθμιστικής προσπάθειας της περιόδου 1982-1986, υπήρξε η ενίσχυση του θεσμού της Λαϊκής Επιμόρφωσης, ο οποίος στοχεύει στην υποβοήθηση της επαγγελματικής κατάρτισης και της κοινωνικοποίησης του πολίτη. Ιδρύθηκαν, για το σκοπό αυτό, 430 Κέντρα Λαϊκής Επιμόρφωσης σ' όλη την Ελλάδα, από τα οποία το 52% λειτούργησε σε αγροτικές περιοχές και το 21% σε ημιαστικές.

Τα όσα προανέφερα αποτελούν, όπως προανέφερα, μια σταχυολόγηση από το σύνολο των θεσμικών μέτρων που συνθέτουν την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση της περιόδου, 1982-1986.

Μιας περιόδου, που χαρακτηρίζεται από τη συνολική προσπάθεια να αλλάξουν οι δομές και οι προοπτικές τόσο του εκπαιδευτικού συστήματος όσο και όλων των πτυχών της κοινωνικής πολιτικής και οικονομικής οργάνωσης της κοινωνίας μας.

Η μεταρρύθμιση της περιόδου 1982-86 εξέφρασε την πιο αποτελεσματική αντίληψη για το ρόλο του εκπαιδευτικού συστήματος. Η Εκπαίδευση πρέπει να ανταποκρίνεται σε μια δέσμη πολλαπλών ρόλων που οφείλει να εναρμονίσει. Αφορούν στην πνευματική ανάπτυξη και στην κοινωνικοποίηση των νέων, στην ανάδειξη των ανθρωπιστικών αξιών και στην προπαρασκευή των νέων για δημιουργική πορεία στη ζωή, στην αποκατάσταση των κοινωνικών ανισοτήτων και στη διαμόρφωση των όρων κοινωνικής και οικονομικής προόδου.

Ασφαλώς, σε ένα τέτοιο σχήμα πολλαπλών στοχοθεσιών, δεν αρκεί ο ανασχηματισμός και η ενεργοποίηση των εσωτερικών μηχανισμών και παραγόντων της Εκπαίδευσης. Γιατί, παρά την αυτονομία τους, οι παράγοντες αυτοί επηρεάζονται -και καθορίζονται, πολλές φορές- από τους ευρύτερους κοινωνικο-οικονομικούς και πολιτικο-ιδεολογικούς όρους που επικρατούν σε μια κοινωνία και σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο.

Στην περίοδο της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης 1982-1986, οι εκτός και οι εντός του εκπαιδευτικού συστήματος θετικοί παράγοντες βρέθηκαν σε μια ιστορική αρμονία και ισορροπία και το γεγονός αυτό συνέβαλε αποφασιστικά στο ξεπέρασμα των παγιωμένων συντηρητικών αντιλήψεων και στην αποδιάρθρωση των γραφειοκρατικών - εξουσιαστικών μηχανισμών στο χώρο της Εκπαίδευσης, ενώ, παράλληλα, η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση έτυχε μιας καθολικού χαρακτήρα κοινωνικής νομιμοποίησης και αποδοχής.

Η δομική αλλαγή στους μηχανισμούς μέσα στη διοίκηση της Εκπαίδευσης και η ανακατανομή ρόλων στο σύστημα αξιολόγησης και ελέγχου, αλλά και η γενικότερη πολιτική αποκέντρωσης και δημοκρατικού σχεδιασμού διαμόρφωσε νέες δυναμικές για την αξιοποίηση των εκπαιδευτικών και την αναβάθμιση της ποιότητας της εκπαίδευσης. Το γεγονός αυτό επέτρεψε σημαντικές αλλαγές στο ποιοτικό περιεχόμενο της παρεχόμενης εκπαίδευσης.

Κυρίες και κύριοι,

Το παραδοσιακό μονοδρομο-αυταρχικο σχήμα παροχής της γνώσης από το δάσκαλο σ' ένα άβουλο μαθητή πρέπει να δώσει τη θέση του, οριστικά πλέον, σε νέα πρότυπα μετάδοσης της γνώσης που θα επιτρέπουν την ανάπτυξη πρωτοβουλίας από το μαθητή, την καλλιέργεια της κριτικής σκέψης, τη συνεργασία και αλληλόδραση μεταξύ του εκπαιδευτικού και των μαθητών. Κι αυτή η αλλαγή, όπως άριστα γνωρίζετε, αποτελεί τη βασική προϋπόθεση για την απόκτηση της σύγχρονης γνώσης και την καλλιέργεια της επιστημονικής σκέψης.

Όλες αυτές οι προϋποθέσεις που τέθηκαν κατά τη σημαντική, αλλά και κρίσιμη, εκείνη ιστορική περίοδο στο χώρο της εκπαίδευσης, επέτρεψαν, συν τω χρόνω, την ανάδειξη του θεσμού αυτού σε κυρίαρχο βάθρο του σύγχρονου κοινωνικού κράτους.

Οι αξίες της ισότητας των ευκαιριών και της παρεχόμενης γνώσης, η αρμονική σύζευξη των κοινωνικών και ανθρωπιστικών επιστημών με τις ραγδαία εξελισσόμενες τεχνικο-οικονομικές, η ανάδειξη του ρόλου του Εκπαιδευτικού, αποτελούν αρχές που τέθηκαν μεν στη μεταρρύθμιση του '80, αλλά είναι ανάγκη ν' αποκτήσουν νέα δυναμική σε περιόδους όπως η σημερινή, όπου οι υλικές «αξίες» του κέρδους και της εμπορευματοποίησης απειλούν τον ίδιον το χώρο της εκπαίδευσης και τις αρχές και ηθικές αξίες της Παιδείας.

Οι αξίες και οι αρχές αυτές, πρέπει ν' αποτελέσουν τα θεμέλια για την πορεία της εκπαίδευσης στο μέλλον, για την πρόοδο της κοινωνίας μας, για ένα καλύτερο μέλλον της νέας γενιάς που δίνει σήμερα το δικό της αγώνα.

Και δίνει αυτό τον αγώνα μέσα σε συνθήκες πρωτοφανούς ανταγωνισμού σε παγκόσμιο πλέον επίπεδο. Αυτό, το νέο χαρακτηριστικό της εποχής μας, τονίζει την ανάγκη για μια συνεχή δυναμική θεώρηση του εκπαιδευτικού μας συστήματος.

Γιατί κάθε εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, όσο επίκαιρη κι αν είναι για την εποχή κατά την οποία πραγματοποιείται, έχει συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα και πάντοτε ξεπερνιέται από την ίδια την κοινωνική, οικονομική και επιστημονική εξέλιξη. Γι' αυτό, άλλωστε, θεωρούσα πάντοτε πως η μεταρρύθμιση αποτελεί διαρκή αναγκαιότητα για κάθε εκπαιδευτικό σύστημα, αρκεί βεβαίως να στηρίζεται σε αξίες και αρχές που παραμένουν αναλλοίωτες και ανεπηρέαστες από τις αλλαγές που επισυμβαίνουν είτε στο εποικοδόμημα είτε ακόμη και στη βάση της κοινωνίας.

Πιστεύω δηλαδή πως η εκπαίδευση δεν μπορεί να είναι ούτε ιδεολογικά ούτε πολιτικά ουδέτερη αλλά πρέπει να προετοιμάζει την κοινωνία και τη νεολαία για ένα μέλλον ελευθερίας, δημοκρατίας, κοινωνικής δικαιοσύνης και ισότητας.

Η εκπαίδευση από τη φύση της είναι μια δύναμη κοινωνικής απελευθέρωσης και προόδου. Αλλά εξαρτάται από τους παράγοντες που διαμορφώνουν κάθε φορά την εκπαιδευτική πολιτική, δηλαδή την πολιτική και πνευματική ηγεσία στην οποία συμπεριλαμβάνεται η ακαδημαϊκή κοινότητα να ανταποκρίνεται η πολιτική αυτή στην αληθινή φύση της εκπαίδευσης.

Το δικό μας χρέος, η δική σας αποστολή για μια αληθινά λαϊκή παιδεία, για ένα σύγχρονο δημοκρατικό εκπαιδευτικό σύστημα αποκτούν στην εποχή μας το χαρακτήρα της ύψιστης εθνικής προτεραιότητας. Το μέλλον της νέας γενιάς, το μέλλον της Ελλάδας είναι η Παιδεία.

Έζησα μισό και πλέον αιώνα μέσα στους αγώνες και με τις αγωνίες του Τόπου μας με ιδιαίτερο ενδιαφέρον και αφοσίωση στη μεγάλη υπόθεση της Παιδείας.

Από τα νυχτερινά σχολεία της μετεμφυλιακής εποχής και τις στερήσεις ως τους αγώνες της προοδευτικής νεολαίας γύρω στο 1960 ως Πρόεδρος της ΔΕΣΠΑ και του Συλλόγου εργαζομένων φοιτητών, αλλά και ως επικεφαλής των νέων της Ένωσης Κέντρου στον ανένδοτο αγώνα για τη Δημοκρατία, όταν το Σύνταγμα με το ακροτελεύτιο άρθρο του 114 των δημοκρατικών δικαιωμάτων πήγαινε χέρι-χέρι στις διαδηλώσεις μας με την Παιδεία, την ανύπαρκτη «προίκα» της, και την κοινωνική δικαιοσύνη.

Η δικτατορία υποχρέωσε σε ακόμα πιο δύσκολους αγώνες με πιο επικίνδυνο το διακύβευμα για όλους μας και στη μεταπολίτευση ζήσαμε όλοι μας την αδυναμία των πολιτικών δυνάμεων, αλλά και των πνευματικών και των κοινωνικών, ιδιαίτερα της ακαδημαϊκής κοινότητας και της Νεολαίας, να χαράξουμε μια κοινή πορεία. Η αδυναμία αυτή, υποχώρησε στην περίοδο που αναφέρομαι γι’ αυτό προχώρησε αρκετά η μεταρρύθμιση 1982-86, αλλά δυστυχώς επανήλθε και συνεχίζεται επί χρόνια τώρα. Ο δογματισμός, η σύγχυση εκπαιδευτικών και πολιτικών, συχνά στενά κομματικών στόχων, η καταστροφολογία των απέναντι, οι θριαμβολογίες των εντός των τειχών έβλαψαν και συνεχίζουν να βλάπτουν την Παιδεία.

Αυτό πια που καταλαβαίνω πολύ καλά είναι ότι κανένα κεφάλαιο από τα μεγάλα της Παιδείας δεν κλείνει οριστικά και κάθε πρόβλημα που φεύγει παραχωρεί τη θέση του σε κάποιο νέο.

Γιατί η Παιδεία είναι μια συνεχής, ατελεύτητη διαδικασία. Καθένας, κυβερνήσεις και υπουργοί, κόμματα και μαζικοί φορείς, νέοι και νέες, κάθε ενεργός πολίτης, είμαστε όλοι παράγοντες αυτής της συλλογικής διαδικασίας. Όσο προσωποποιούμε ή κομματικοποιούμε τις προσπάθειές μας, όσοι και όσο δε διαπνέονται από πνεύμα θυσίας και πραγματικό έρωτα για την Παιδεία, και κυρίως όσοι και όσο πιστεύουν ότι θα γευτούν, και σύντομα, τους καρπούς των μεταρρυθμίσεών τους, κάνουν λάθος.

Κι αυτό το λάθος οδηγεί συχνά σε βιαστικά μέτρα που οδηγούν σε αδιέξοδα για τα οποία χρειάζονται και πάλι «νέα μέτρα» κ.ο.κ. Ας συνειδητοποιήσουμε όλοι ότι η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση είναι μια διαρκής αναγκαιότητα, στην οποία καθένας οφείλει να συμβάλλει χωρίς τυμπανοκρουσίες, χωρίς καταστροφολογίες, χωρίς αποκλεισμούς και αλαζονεία.

Η υπόθεση της Παιδείας είναι κοινή υπόθεση, είναι μια εθνική υπόθεση. Δεν είναι ενός υπουργού, ενός κόμματος, μιας κυβέρνησης, μιας αντιπολίτευσης, αλλά όλων των Ελλήνων.

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΟΥ Π. ΤΡΙΓΑΖΗ ΚΑΙ ΤΟΥ Ε. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΟΥ Π. ΤΡΙΓΑΖΗ ΚΑΙ ΤΟΥ Ε. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ (11/7/05)  

Αυτό το εξαιρετικό βιβλίο δε θα μπορούσε να παρουσιαστεί σε πιο κατάλληλη στιγμή. Η ανθρωπότητα θρηνεί για τα αθώα θύματα του Λονδίνου. Τα θύματα που προστέθηκαν στις εκατόμβες της εποχής της βίας και του τρόμου που διανύει ολόκληρη η ανθρωπότητα.

Read more...

Additional information